معضل پیچیده آموزش مسائل جنسی به کودکان

یکی از مهمترین دغدغه‌های والدین و وزارت آموزش و پرورش، موضوع آموزش مسائل جنسی به کودکان است دغدغه‌ای که همچنان برای به دست آوردن راهکار مناسب به توافق مشترک نرسیده‌اند؛ آن هم در زمانه‌ای که مخاطبان به ویژه کودکان و نوجوانان که به وسایل مدرن ارتباطاتی، بسیار راحت دسترسی دارند؛ می‌توانند از طریق آن کنجکاوی‌های خود را معمولاً به شکل نادرست برطرف کنند.

زنان خبر؛ متاسفانه تابو بودن صحبت درباره مسائل جنسی از یک طرف و از طرف دیگر ناآگاهی والدین و حتی معلمان و مربیان در زمینه چگونگی پاسخ دادن به سؤالات جنسی کودکان و همچنین نبود منابع آموزشی مناسب در این زمینه، موجب شده تا کودکان و نوجوانان در برزخی بمانند که آنها را به مسیرهای اشتباه نیز می‌کشاند. نبود سیاست‌های روشن و قانونی درباره آموزش مسائل جنسی به کودکان باعث شده عده‌ای پاک کردن صورت مساله را بهترین راهکار می‌دانند؛ در صورتی که همین موضوع زمینه را برای به وجود آمدن سلیقه‌های متفرقه، فردی و حتی خطرناک برخی سودجویان و فرصت طلبان ایجاد می‌کند. از جمله کتابی که با عنوان «لک لکی در کار نیست» در کشور ترجمه و به راحتی به عنوان یک منبع درسی آموزش مسائل جنسی در برخی آموزشگاه‌ها و مهدها مورد تدریس قرار گرفت؛ درصورتی که به هیچ عنوان این کتاب منبع آموزشی مناسبی در این باره نیست و به همین دلیل با واکنش‌های منفی بسیاری مواجه شد.

مهم‌ترین معضلی که در حال حاضر پدیده آموزش مسائل جنسی با آن دست و پنجه نرم می‌کند نداشتن سیاست و قانونگذاری لازم برای آن است و به همین دلیل دستگاه‌ها و سازمان‌های مربوط به تعلیم و آموزش و پرورش مسوولیت این پدیده را به گردن هم می‌اندازند و سعی می‌کنند خود را از این مسوولیت رها سازند. در صورتی که اگر یک قانون و سیاست لازم درباره نحوه آموزش مسائل جنسی به کودکان وجود داشته باشد و دانش لازم براساس ساختارهای علمی و فرهنگ بومی به وجود آید، یک برنامه رسمی مشخص شکل می‌گیرد که می‌تواند نیاز عموم جامعه را پاسخگو باشد و در نهایت دیگر شاهد بازارهای غیر رسمی، آموزش‌های سلیقه‌ای و سودجویی نخواهیم بود.

نبود سیاست صحیح و آموزش‌های سلیقه‌ای
خلأ آموزش‌های قانونی، رسمی و سراسری از یک سو و از سوی دیگر وجود رسانه‌های ارتباطی بسیار وسیع موجب شده تا کودکان به راحتی صحنه‌های جنسی را در فضای مجازی مشاهده کنند و همین امر بلوغ زود رس را ایجاد خواهدکرد. عواقب آن نیز بیماری‌های مقاربتی و افزایش سوءاستفاده‌های جنسی خواهدبود.
با وجود آنکه تلاش می‌شود به نحو صحیحی آموزش مسائل جنسی صورت گیرد اما از آنجایی که بسیاری به صورت سلیقه‌ای و شخصی این کار را می‌کنند از جمله برخی مهدهای کودک با ایجاد کارگروه آموزش مسائل جنسی به کودکان سعی می‌کنند آموزش‌های لازم را براساس قواعد درسی خودشان بدهند همین اتفاق معضل تازه‌ای را ایجاد کرده است.
حتی گفته می‌شود این روزها  نمونه‌هایی از آموزش مسائل جنسی به کودکان در مجله رشد که مجله رسمی وزارتخانه است و مخاطبش کودکان سراسر کشورند مشاهده می‌شود.
کارشناسان روانشناسی که به مدارس می‌روند هم عموماً آموزش مسائل جنسی به کودکان را در دستور کار خود قرار داده‌اند. آن‌ها اولیای دانش آموزان را نیز تشویق به بیان جزئیات مسائل جنسی به کودکان می‌کنند. شکی نیست که این اقدامات با هدف خدمت و برای اجرای پیمان بین المللی یونسکو  و برای رفع خطر از کودکان انجام می‌شوند؛ اما وقتی تابع یک برنامه رسمی و قانونی و متکی به یک محتوای مشخص و مصوب نباشد، قهرا تابع سلیقه‌ها و اندیشه‌های اجرا کنندگان خواهد بود و این خطری جدی برای کودکان ماست.
به ویژه آنکه عده‌ای از مربیان و پدران و مادران چون تصور می‌کنند این آموزش‌ها از سوی مراکز سیاستگذاری فرهنگی کشورابلاغ شده، آن را با اعتماد به عنوان یک الگوی جدید تربیتی می‌پذیرند و تبلیغ و ترویج می‌کنند.

کتابی که هیچ پشتوانه علمی ندارد اما تدریس می‌شود!
اگر به یاد داشته باشید در اوایل سال جاری کتابی برای مخاطب کودک با نام «لک لکی در کار نیست» با هدف آموزش مسائل جنسی به کودکان به وسیله یکی از ناشران کشور ترجمه و منتشر شد. مؤلف آن خانمی است به نام روبی هریس که اهل آمریکاست و به عنوان یک معلم یهودی در ۲۰ سال گذشته کتاب‌هایی در زمینه مسائل جنسی و برای مخاطب کودک منتشر کرده است؛اما متاسفانه با خواندن این کتاب و تصاویر آن متوجه می‌شوید که این آشنایی مسائل جنسی به کودکان به صورتی کاملاً بی پروا و شرم آور توضیح داده شده و آنقدر افراطی است که حتی داخل آمریکا نیز با شدیدترین اعتراض‌ها روبه‌رو شد.
متاسفانه این کتاب که هیچ پشتوانه علمی ندارد و هیچ مرکز معتبری آن را تأیید نمی‌کند، مورد استقبال قرار گرفت به طوری که در برخی مهدهای کودک نیز به عنوان یک منبع آموزشی از آن استفاده می‌کنند وتا جایی نیز پیش رفته‌اند که از همین نویسنده کتابی با عنوان «بچه‌ها از کجا می‌آیند» به فارسی ترجمه و رایگان در دسترس عموم قرار گرفته است اما متاسفانه محتوای آن بدتر از کتاب قبلی است و توضیحات صریحی در این زمینه داده شده.
انتخاب چنین فرد و چنین کتاب‌هایی به عنوان اولین کتاب آموزش جنسی به کودک و تلاش برای الگوشدن آن، این ذهنیت را به وجود می‌آورد که اصلاً در آن مرکز پژوهشی و آموزشی و  انتشاراتی، هدف‌های آموزشی و علمی و احساس مسوولیت در قبال کودک مطرح نیست و فقط نوعی افراط گرایی برای تخریب فرهنگ داخلی مورد نظر است.
با این که سازمان یونسکو می‌گوید برای آموزش مسائل جنسی به کودک رعایت گروه سنی و رعایت فرهنگ بومی ضروری است اما می‌بینیم که برخی‌ها  در کشور، جهت عکس آن پیش می‌روند. به هر حال باید جلوی این اتفاق را گرفت و شورای فرهنگی زنان و خانواده علاوه بر مسوولیت سیاستگذاری که مسوولیت ایجاد هماهنگی در اجرای برنامه‌های فرهنگی مربوط به کودک را نیز به عهده دارد باید مانع  پراکندگی و بی‌سامانی در این امر مهم نیزبشود .

راهکار چیست؟
هرچه سن کودک بالا می‌رود، مسوولیت نظام آموزشی در این باره بیشتر می‌شود. به ویژه با رسیدن افراد به حوالی سن بلوغ، متاسفانه اغلب والدین به درستی به آموزش جنسی نوجوانان توجه نمی‌کنند و برخی از آنها نیز اصلاً به این موضوع نمی‌پردازند.  برخی از والدین تصور می‌کنند که در دنیای امروز، نوجوانان خودشان از همه چیز سر در می‌آورند. این در حالی است که مطالعات نشان می‌دهد که حتی در کشورهای غربی، نوجوانان هنوز بسیاری از مسائل ابتدایی را درباره موضوعات جنسی و رفتارهای پرخطر نمی‌دانند.
نیاز به راهنمایی توسط بزرگترها با توجه به وجود این حجم از منابع اطلاعاتی پیرامون نوجوانان، با دامنه درست تا غلط، بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود. به ویژه آنکه نوجوانان در موارد متعدد باید قادر باشند دست به انتخاب یا تصمیم گیری‌های مهم بزنند. به عقیده بسیاری از کارشناسان و صاحب نظران اگردر آموزش مسائل جنسی به کودکان، موازین دقیق علمی و تخصصی رعایت نشود و گروه سنی مبنای آموزش قرار نگیرد، اطلاع رسانی جنسی به کودک نه فقط یک خدمت نیست بلکه یک خیانت و یک جرم و جنایت علیه کودک و علیه فرهنگ عمومی کشور است.
باید علاوه بر سیاستگذاری در این حوزه، آگاهی لازم را به دستگاه‌ها، مربیان و پدران و مادرانی بدهند که گمان می‌کنند این گونه آموزش‌های غیر علمی مورد تأیید آن شوراست. باید کتاب‌ها و مقالات علمی و مفید و مراجع معتبر و تخصصی این رشته را معرفی و ترویج کنند و مانع گسترش بازار سیاه شوند.
کسانی که در این حوزه فعالیت دارند می گویند آموزش جنسی فرزندان به صورت ناگهانی شروع نمی‌شود، بلکه والدین بایستی از دوران کودکی، این آموزش را آغاز کنند و بدانند که چگونه به تناسب سن فرزند خود به سؤالات جنسی او پاسخ دهند و این آگاهی بخشی و آموزش فرزند در هر سنی متفاوت است. اگر والدین با برنامه ‌ریزی درست و بلندمدت اطلاعاتی درباره بلوغ و مسائل جنسی در اختیار فرزندان خود قرار دهند و آرام و آرام و به تناسب سن‌شان این اطلاعات را در اختیارشان بگذارند، از بروز بسیاری از مشکلات رفتاری و اختلالات جنسی در فرزندانشان جلوگیری خواهند کرد.