• تاریخ: ۰۶/۰۹/۱۳۹۵
  • شناسه خبر: 38231

فاجعه مرگبار قطار روی ریل شرمساری؛

بی‌تدبیری دولتی‌ها در واگذاری کترینگ قطارهای مسافربری به پیمانکار اتریشی جان مردم را گرفت /انجماد سیستم های هشدار یا خطای انسانی؟/چالش عمیق وزیر راه در پایان عمر دولت تدبیر و امید

علت سانحه مرگبار ریلی در استان سمنان طبق گفته مدیرکل راه آهن شمال شرق انجماد سیستم‌های هشدار بود و این در حالیست که عملکرد وزیر راه و دولت در انعقاد قرارداد واگذاری کترینگ قطارهای مسافربری به پیمانکار اتریشی با انتقادات فراوانی روبه روست.

زنان خبر؛ تنها سه روز پس از انتشار خبر صدورمجوز فروش ۱۰۶ هواپیمای ایرباس به ایران و شور و شعف دولتی‌ها از این خبر، سانحه مرگبار ریلی در استان سمنان، جان بیش از ۴۰ نفر از هم‌وطنانمان را گرفت. اتفاقی قابل تأمل که عملکرد و سیاست‌های وزیر راه را دوباره به صدر اخبار جنجالی برد.
آقای «عباس آخوندی» که قرار بود عصر دیروز عازم سفری خارجی شود، مجبور شد پس از حادثه مرگبار برخورد دو قطار در استان سمنان، به این استان برود تا پس از نامه رییس‌جمهوری به معاون اول درباره پیگیری این حادثه، از نزدیک به بررسی علل ماجرا بپردازد. این در حالی است که آژیر هشدار این فاجعه مرگبار کمتر از ۲۴ ساعت قبل از حادثه، توسط مدیرکل راه‌آهن شمال شرق (۱) به صدا درآمده بود. هشداری که البته بی اعتنایی به آن، این فاجعه مرگبار را رقم زد.

رسانه‌های ایرانی، هنوز از شوک خبر پنج‌شنبه و انفجار تروریستی داعش در خاک عراق که منجر به شهادت تعداد زیادی از زایران حسینی شده بود، خارج نشده بودند که کمتر از چند ساعت بعد، خبر سانحه مرگبار ریلی، این بار در خاک ایران، همه را در بهت و غم فرو برد.

ساعت ۷:۴۷ صبح جمعه پنجم آذرماه ۹۵، برخورد قطار مسافربری سمنان-مشهد به شماره ۳۲۴ با قطار مسافربری تبریز-مشهد به شماره ۴۸۰ در ایستگاه «هفت خوان» در استان سمنان، سوت مرگ را در سرمای استخوان سوز این ناحیه به صدا درآورد.

قطار تبریز-مشهد که شامگاه پنج شنبه شب از تبریز به سمت مشهد به حرکت درآمده بود، دراین ساعت در حدفاصل چهار هزار و ۸۰۰ متری ایستگاه هفت خوان در منطقه‌ای بین سمنان و دامغان و به دلیل تعویض خط و هدایت قطار به ریل مقابل متوقف شده بود.

توقفی که البته بیش از حد معمول هم طول کشیده بود. قطار تبریز-مشهد در حالی که با چراغ قرمز ورود به ایستگاه هفت خوان مواجه می‌شود، درجای خود متوقف می‌شود؛ اما حضور قطار ساعت هفت صبح سمنان-مشهد در همان محل و برخورد با قطار تبریز- مشهد، حادثه‌ای تلخ را رقم می زند.

به این ترتیب دو واگن از چهار واگن قطار تبریزی که از ریل خارج شده بودند، دچار آتش سوزی گسترده‌ای می‌شوند که بیش از چهار ساعت ادامه پیدا می کند تا فاجعه‌ای تلخ رقم بخورد.فاجعه‌ای که تا لحظه تنظیم این گزارش، منجر به کشته شدن بیش از ۴۴ نفر و مجروح شدن بیش از ۸۲ نفر از هم وطنانمان شد.

از بی اطلاعی «رجا» تا آمار متناقض

اما نکته قابل تأمل و تلخ درباره این حادثه، رفتار عجیب و آمارهای متناقض درباره آن بود. خبرگزاری «ایسنا» در خبری که صبح دیروز و به فاصله حدود چهارساعت پس از حادثه روی خروجی خود فرستاده، بی اطلاعی مسوولان شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران(رجا) را درباره این حادثه، این طور روایت می‌کند:« روابط عمومی راه‌آهن در مورد دلیل حادثه و این که چرا قطار دومی که با قطار متوقف شده در ایستگاه برخورده کرده از این توقف اطلاع نداشته و پیش بینی در این باره نشده است عنوان کرد که دلیل آن هنوز مشخص نیست و کمیسیون سوانح از تهران به  محل حادثه اعزام شده تا آن را بررسی کند که با نهایی شدن موضوع، نتایج اطلاع‌رسانی خواهد شد.»

در پایان این خبر هم،این طور آمده است:« شرکت راه‌آهن درباره مجموع مسافران حاضر در دو قطار حادثه دیده نیز اعلام کرد که اطلاع دقیقی در این باره وجود ندارد اما به هر حال هر دو قطار مسافربری بوده و احتمالاً ظرفیت آنها تکمیل بوده است.»

این ابراز بی اطلاعی از یک سو و آمارهای متناقض از کشته شدگان و مصدومان این فاجعه از سوی دیگر، از جمله نکات قابل تأمل در حاشیه این فاجعه مرگبار بود.

در حالی که خبرگزاری صدا و سیما به نقل از استاندار سمنان، شمار کشته شدگان را ٣١ نفر و شمار زخمی‌ها را ٧٩ نفر گزارش کرده بود، خبرگزاری مهر به نقل از سرپرست مرکز اورژانس کشور نوشت که تعداد مصدومان ٧۵ نفر بوده و تا کنون اجساد ٢۵ نفر از داخل واگن‌های آسیب دیده خارج شده است.

معاون هلال احمر استان سمنان نیز تعداد مجروحان سانحه قطار دامغان را حدود ۱۰۰ نفر و جانباختگان این سانحه را تا ۴۰ نفر پیش بینی کرد. از سوی دیگر دادستان مرکز استان سمنان نیز با حضور در محل حادثه برخورد دو قطار گفت :«وضعیت ۱۰۰ نفر از مسافران نامشخص است»

خطای انسانی عامل حادثه مرگبار

از سوی دیگر، وزیر راه و شهرسازی نیز در اولین اظهار نظر رسمی درباره این حادثه، اعلام کرد:« تمامی مسافران قطار بیمه درمانی سفرند.» آخوندی که سفر عصر جمعه‌اش به ترکمنستان را به دلیل وقوع این سانحه مرگبار لغو کرده بود، با هلیکوپتر به سمنان رفت و ترجیح داد به جای حضور در سرمای استخوان سوز ایستگاه هفت خوان و بررسی محل حادثه، به نشست مدیریت بحران استانداری سمنان برود و آنجا با خبرنگاران روبه رو شود.

وی گفت: «اما درباره عامل حادثه باید گفت تمام صحبت‌های لوکوموتیوران و برج کنترل در جعبه سیاه قطارها ضبط شده و باید بررسی و عامل حادثه مشخص شود آن موقع می‌توان درباره علت حادثه اظهار نظر کرد.» آخوندی این را هم گفت که اجرای سیستم‌های اتوماتیک وضعیت ایمنی در این محور شلوغ‌ترین محور ایران یعنی تهران-مشهد ایمنی خوبی را ایجاد کرده بود اما این حادثه به دلیلی نامعلوم رخ داده است.

وی درباره علت بروز این واقعه، توضیح داد:«زود است که در این باره اظهار نظر شود اما پس از بررسی و برگزاری این نشست و رسیدگی به حال مجروحان می‌توان علت را بیان کرد.» آخوندی البته این را هم گفت که مسیر تردد قطارها تا ساعت ۱۹:۳۰ جمعه باز می‌شود. اما سرانجام، در اولین ساعت‌های شامگاه جمعه، مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران، به طور رسمی درباره علت این حادثه اظهار نظر کرد.

آقای «محسن پور سید آقایی» در گفت‌و‌گو با خبر سیما، با بیان این که خطای انسانی، عامل این حادثه بوده است، گفت:« قطار مشهد تبریز به دلیل سرمای هوا و یخ زدگی سیستم ترمز در فاصله پنج کیلومتری سمنان متوقف می‌شود و مورد را به سیستم سی تی سی شاهرود به عنوان مرکز کنترل اطلاع می‌دهد و به کل سیستم توقف قطار اطلاع داده و چراغ برای تردد قطارها در مسیر قرمز شده و در همین زمان قطار مشهد سمنان نیز در مسیر متوقف می‌شود.»

وی افزود: «متاسفانه در این زمان به دلیل تغییر شیفت مسوول کنترل، فرد جایگزین از سابقه قرمز شدن چراغ بی اطلاع بوده و وقتی رئیس قطار مشهد سمنان مجدداً کسب تکلیف می‌کند به وی گفته می‌شود که مسیر باز است و مشکلی نیست شاید چراغ به دلیل برودت هوا قرمز مانده است لذا به وی تلگراف می‌شود که حرکت کند.»

مدیرعامل راه آهن البته این را هم گفت که علت افزایش شدت برخورد دو قطار، وضعیت جغرافیایی بوده است:«قطار مشهد تبریز در پشت یک پیچ متوقف شده بوده است لذا قطار مشهد سمنان وقتی با قطار پیش رو مواجه می‌شود به شدت با کوپه‌های انتهایی قطار مشهد تبریز برخورد می‌کند.»

چراغ هشداری که دیده نشد

اما نکته جالب درباره این حادثه، هشداری است که کمتر از ۲۴ ساعت قبل از این حادثه از زبان مدیرکل راه آهن شمال شرق(۱) درباره یخ‌زدگی و انجماد سیستم‌ها در این مسیر داده شد که البته گویا کسی به آن توجهی نکرده بود.

آقای«حمید درباغ عنبران» در گفت و گو با مهر، با بیان این که سرمای بیش از حد هوا، سبب انجماد سیستم‌های هشدار و تأخیر قطارها در این مسیر شده است، گفته بود:«موج سرما و برودت هوا موجب یخ زدگی تیغه‌های برخی سوزن‌های مایع و برخی از سوپاپ‌های سالن‌های قطار شد و برای ایمنی بیشتر، قطار با رسیدن به ایستگاه مورد بازبینی قرار گرفته و رفع مشکل شد و به این علت امروز حرکت قطارها با کمی تأخیر همراه بودند.»

این اظهار نظر آقای مدیرکل، در حالی بود که فاجعه مرگبار برخورد دو قطار، کمتر از یک روز بعد، در این مسیر اتفاق افتاد و آن طور که مسوولان عنوان کرده‌اند، انجماد سیستم‌های هشدار، علت وقوع این فاجعه بوده است.

از قطار مرگبار تا رویای هواپیماها

فاجعه مرگباردرایستگاه راه آهن«هفت خوان» در حالی رخ داده است که عملکرد وزیر راه در حوزه سیاست‌گذاری‌های حمل و نقل، با انتقادات فراوانی روبه روست. واگذاری کترینگ قطارهای مسافربری به پیمانکار اتریشی و شادی بی‌حدو وصف دولتی‌ها از انعقاد این قرارداد، در کنار اصرار بی پایان شخص وزیر و دولت یازدهم برای خرید هواپیماهای ایرباس و بویینگ، سبب شده است تا اکنون لبه تیز انتقادها به سمت آخوندی باشد.

وزیری که حالا با چالشی بسیار بزرگ رو به رو شده است. چالشی که در آن امن‌ترین سیستم حمل‌ونقل کشور را به یکی از مرگبارترین حوادث کشور تبدیل کرد.

همه حوادث ریلی سال ۹۵
فروردین٩۵: برخورد قطاری با خودروی پراید در خیابان کارگر قائم‌شهر سبب کشته شدن سرنشین خودرو شد.
فروردین٩۵: قطار مسافربری دورود به اندیمشک از ریل خارج و خط راه‌آهن شمال به جنوب مسدود شد.
مرداد٩۵: بر اثر برخورد قطار با کامیون در شهرستان گلوگاه(مازندران) ۳۰ نفر مصدوم شدند.
شهریور ٩۵: برخورد قطار در اقلید(شیراز) با دو کودک، جان آنان را گرفت.
آذر٩۵: برخورد خونین دو قطار در سمنان باعث جان باختن ۴۴ نفر و مصدومیت ۸۲ نفر شد.